Piwnica Pod Baranami
Krakowscy Artyści: Muzyka
Literacki kabaret założony w 1956 roku w piwnicach pałacu „Pod Baranami” przy Rynku Głównym przez Piotra Skrzyneckiego i kilkoro studentów krakowskich uczelni; wśród założycieli byli m.in. Bronisław Chromy i Krzysztof Penderecki. Oficjalnie otwarto ją 26 maja 1956 roku, pierwotnie jako miejsce spotkań krakowskich studentów, a spotkania odbywały się przy świecach. W Piwnicy powstawały piosenki, krótkie formy sceniczne i widowiska plenerowe. W latach 60. pojawili się tu m.in. Ewa Demarczyk, która wraz z kompozytorem Zygmuntem Koniecznym wypromowała kabaret na całą Polskę, oraz śpiewający poeta Leszek Długosz; występowały też zespoły jazzowe Krzysztofa Komedy i Andrzeja Kurylewicza.
Historia
Pałac Pod Baranami, w którego piwnicach powstał kabaret, ma adres Rynek Główny 27, a jego narożnik wyznacza ulica św. Anny. Według tradycji dawniej stała tu gospoda, przy której trzymano barany przeznaczone na sprzedaż, stąd nazwa i godło. Trzy baranie głowy nad bramą od strony Rynku, autorstwa Franciszka Marii Lanciego, pojawiły się w latach 1853-1854. Od 1822 roku pałac należał do Potockich, a w 1947 roku przejął go Krakowski Dom Kultury.
W 1956 roku Piotr Skrzynecki zorganizował tu z przyjaciółmi klub dla studentów krakowskich uczelni. Oficjalnie otwarto go 26 maja 1956 roku, a spotkania odbywały się początkowo przy świecach. Do założycieli należeli m.in. rzeźbiarz Bronisław Chromy i kompozytor Krzysztof Penderecki, a stronę literacką prowadziła Janina Garycka. Z klubu wyrósł kabaret literacki: powstawały w nim piosenki, krótkie formy sceniczne i widowiska plenerowe.
Pod koniec lat pięćdziesiątych Piwnica stała się w Polsce centrum jazzu - grali tu m.in. Krzysztof Komeda i Andrzej Kurylewicz. W latach sześćdziesiątych dołączyli Ewa Demarczyk, która razem z kompozytorem Zygmuntem Koniecznym rozsławiła kabaret w całym kraju, oraz Leszek Długosz. Później występowali tu także Marek Grechuta i Grzegorz Turnau, a do środowiska Piwnicy należeli też Andrzej Wajda, Czesław Miłosz i Sławomir Mrożek. Po śmierci Skrzyneckiego w 1997 roku artyści stwierdzili, że kabaret trwa nadal, i grali dalej.
Ciekawostka
Założyciel Piwnicy słynął z urządzania własnych urodzin i imienin nocą, za każdym razem w innym miejscu: na statku na Wiśle, pod Mostem Dębnickim, na straganach Nowego Kleparza, a nawet na Dworcu Głównym.