Cricoteka
Krakowscy Artyści: Teatr, Kabaret i Film
Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora, instytucja kultury samorządu województwa małopolskiego, założona w 1980 roku, od 2014 roku w budynku dawnej elektrowni podgórskiej przy ul. Nadwiślańskiej 2-4. Przez wiele lat była ośrodkiem Teatru Cricot 2 i archiwum teatralnym; próby odbywały się w podziemiach domu kapitulnego przy ul. Kanoniczej 5. Po śmierci Kantora do najważniejszych zadań Cricoteki należy upowszechnianie dzieła artysty, zarówno w teatrze, jak i w sztukach plastycznych, przez sesje naukowe i wystawy.
Historia
Cricoteka to instytucja poświęcona Tadeuszowi Kantorowi, malarzowi, scenografowi i reżyserowi urodzonemu w 1915 roku w Wielopolu Skrzyńskim. W Krakowie studiował on na Akademii Sztuk Pięknych, a w czasie okupacji kierował konspiracyjnym Teatrem Niezależnym. Od 1955 roku prowadził teatr Cricot 2, w którym wystawiał najpierw sztuki Stanisława Ignacego Witkiewicza, a później własne przedstawienia, m.in. „Umarłą klasę” (1975) i „Wielopole, Wielopole” (1980). Zmarł w Krakowie w 1990 roku.
Ośrodek założono w 1980 roku. Przez wiele lat był zarazem zapleczem teatru Cricot 2 i jego archiwum, a próby i galeria mieściły się w podziemiach domu kapitulnego przy ul. Kanoniczej 5. Po śmierci artysty głównym zadaniem stało się upowszechnianie jego dorobku - w teatrze i w sztukach plastycznych - przez sesje naukowe oraz wystawy w kraju i za granicą. Do 2014 roku siedziba mieściła się przy ul. Szczepańskiej 2.
Obecny gmach przy ul. Nadwiślańskiej otwarto 12 września 2014 roku. Włączono w niego dawną elektrownię podgórską, zbudowaną w latach 1899-1900 dla miasta Podgórze. Po połączeniu Podgórza z Krakowem elektrownię zamknięto, a w 1926 roku budynki zamieniono na miejski dom noclegowy i kąpielowy dla bezdomnych; mieściła się tu później także przychodnia. Projekt nowej części, autorstwa konsorcjum IQ2, w 2014 roku zdobył Grand Prix Nagrody Architektonicznej „Polityki”.
Ciekawostka
Przedstawienie „Umarła klasa” zostało utrwalone w 1976 roku w filmie dokumentalnym Andrzeja Wajdy „Umarła klasa. Seans T. Kantora”.