Jama Michalika
Krakowscy Artyści: Teatr, Kabaret i Film
Kawiarnia i restauracja przy ul. Floriańskiej 45 w kamienicy Bełzińskiej, pierwotnie Cukiernia Lwowska, założona w 1895 roku przez cukiernika Jana Apolinarego Michalika. Na początku XX wieku w lokalu powstał kabaret literacki Zielony Balonik, a w latach 1960-1991 działał tu kabaret literacko-artystyczny Jama Michalika. Kabaret grał w małej salce za cukiernią na 120 osób, wystrój zaprojektował malarz Henryk Szczygliński, a występy uwieczniały spontaniczne karykatury powstające wprost na ścianach; podobne rysował tu Stanisław Wyspiański. W 1906 (lub 1905) roku artyści zorganizowali teatrzyk kukiełkowy, Szopkę krakowską.
Historia
Kawiarnię otworzył w 1895 roku cukiernik Jan Apolinary Michalik, przybyły do Krakowa ze Lwowa, dlatego pierwotnie nazywała się Cukiernią Lwowską. Mieściła się na parterze kamienicy przy ul. Floriańskiej 45 i uchodziła za bardzo nowoczesny lokal: przychodziły do niej także kobiety, a przy cukierni urządzono gabinet dla pań oraz czytelnię z dużym wyborem pism. Szybko zaczęli się tu spotykać artyści, literaci, dziennikarze i cała krakowska cyganeria. Ponieważ lokal nie miał okien, zaczęto go nazywać Jamą Michalika.
7 czerwca 1904 roku w małej salce za cukiernią, mieszczącej 120 osób, rozpoczął działalność kabaret literacki Zielony Balonik. Wystrój zaprojektował malarz Henryk Szczygliński, a występy uwieczniały karykatury rysowane spontanicznie na ścianach lub na przypadkowych kartkach. Pierwszym konferansjerem został Jan August Kisielewski, a na pianinie przygrywał Witold Noskowski. Około 1906 roku (według innych źródeł rok wcześniej) artyści przygotowali teatrzyk kukiełkowy - Szopkę krakowską; teksty pomagał pisać Tadeusz Boy-Żeleński.
W 1910 roku Michalik rozbudował lokal. Przebudowę zaprojektował architekt Franciszek Mączyński, a koncepcję wnętrz opracował Karol Frycz: pojawiły się ciężkie skórzane kanapy, witraże, kolorowe litografie i malowidła. Wybuch I wojny światowej i kryzys, który nadszedł po niej, osłabiły lokal; w 1918 roku Michalik przekazał go dotychczasowym współpracownikom i wyjechał do Poznania, a w 1935 roku przedsiębiorstwo zbankrutowało.
Odnowioną kawiarnię udostępniono publiczności 6 grudnia 1958 roku. W sali z „górką” od 1960 roku grał kabaret literacko-artystyczny Jama Michalika, który nawiązywał do tradycji Zielonego Balonika. Założyli go prozaik Tadeusz Kwiatkowski, satyryk Bruno Miecugow i radiowiec Jacek Stwora. Największym sukcesem był program „Trędowaty” z 1967 roku, wystawiony 575 razy. W kwietniu 1990 roku kabaret pożegnał się przedstawieniem „Odnowa od nowa”.
Ciekawostka
Stanisław Wyspiański zaproponował Michalikowi, że pomaluje cały lokal za symboliczne wynagrodzenie, które pokryłoby tylko koszt farb. Cukiernik odmówił, bo obawiał się, że wnętrze stanie się przedmiotem drwin zamiast przyciągać gości.