Tablica Heleny Modrzejewskiej
Krakowscy Artyści: Teatr, Kabaret i Film
Tablica pamiątkowa w Starym Mieście poświęcona Helenie Modrzejewskiej (1840-1909), aktorce urodzonej w Krakowie, specjalizującej się w rolach szekspirowskich i tragicznych, uznawanej za najwybitniejszą aktorkę w historii teatru w Polsce. Zagrała m.in. Lady Makbet, Ofelię, Julię oraz tytułową rolę w „Marii Stuart” Juliusza Słowackiego. Jej imię nosi Stary Teatr, a razem z Antoniną Hoffmann złożyła okolicznościowe dokumenty pod kamieniem węgielnym Teatru im. Słowackiego.
Historia
Na narożnej kamienicy przy ulicy Grodzkiej 22, od strony placu Dominikańskiego, wmurowano w 1959 roku tablicę poświęconą Helenie Modrzejewskiej. W tym domu 12 października 1840 roku przyszła na świat Jadwiga Helena, późniejsza aktorka. Kamienicę posiadała wtedy jej matka, Józefa Benda, która prowadziła na parterze kawiarnię. Po wielkim pożarze Krakowa w 1850 roku nie było jej stać na odbudowę, więc sprzedała dom aptekarzowi Ernestowi Stockmarowi.
Modrzejewska zaczynała na scenach prowincjonalnych, m.in. w Bochni, Nowym Sączu i Przemyślu. W 1865 roku związała się na cztery lata z teatrem w Krakowie, a od 1868 roku występowała w Warszawie, gdzie zyskała opinię najwybitniejszej polskiej aktorki. W 1876 roku wyjechała z rodziną i przyjaciółmi, wśród nich Henrykiem Sienkiewiczem, do Kalifornii. Po kilku latach za granicą i intensywnej nauce angielskiego zadebiutowała w Stanach Zjednoczonych jako Helena Modjeska i grała przede wszystkim Szekspira, na scenach amerykańskich i angielskich. W 1883 roku przyjęła obywatelstwo amerykańskie.
Zagrała łącznie w 260 rolach. Do najsłynniejszych należały Lady Makbet, Ofelia i Julia oraz tytułowa Maria Stuart Juliusza Słowackiego. Z rodzinnym miastem pozostała związana: 2 czerwca 1891 roku wraz z Antoniną Hoffmann złożyła dokumenty pod kamieniem węgielnym gmachu, w którym dziś działa Teatr im. Juliusza Słowackiego. Zmarła 8 kwietnia 1909 roku w Kalifornii. Jej szczątki przeniesiono później na cmentarz Rakowicki, a uroczystości pogrzebowe 17 lipca 1909 roku zamieniły się w patriotyczną manifestację. Mowę pogrzebową wygłosił Henryk Sienkiewicz.
Ciekawostka
Modrzejewska była matką chrzestną aktorki Ethel Barrymore oraz Stanisława Ignacego Witkiewicza, późniejszego Witkacego. Przy tym drugim była rodzicem chrzestnym razem z Sabałą, podczas pobytu w Zakopanem na początku 1891 roku.