Collegium Maius
Krakowskie Zabytki
Najstarszy budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego (dawnej Akademii Krakowskiej), przy ul. Jagiellońskiej 15 na Starym Mieście. Początki wiążą się z rokiem 1400, gdy po odnowieniu Akademii król Władysław Jagiełło wykupił narożną kamienicę rodziny Pęcherzów z Rzeszotar. W XV wieku budynek powiększano, a po pożarze w 1492 roku połączono go i obudowano dziedziniec arkadowymi krużgankami o późnogotyckich, kryształowych sklepieniach. Od 1947 roku mieści się tu Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, w którego zbiorach są m.in. przyrządy astronomiczne, także te, którymi posługiwał się Mikołaj Kopernik, oraz Globus Jagielloński.
Historia
Collegium Maius to najstarszy budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego, dawnej Akademii Krakowskiej. Stoi przy ulicy Jagiellońskiej 15, na rogu z ulicą św. Anny.
Jego dzieje zaczynają się w 1400 roku, gdy odnowiono Akademię. Król Władysław Jagiełło wykupił wtedy od rodziny Pęcherzów z Rzeszotar narożną, jednopiętrową kamienicę za 600 grzywien, pochodzących z zapisu królowej Jadwigi. W XV wieku budynek powiększano, dokupując sąsiednie domy. Połączono je ostatecznie po pożarze w 1492 roku, dobudowano nowe piętra, a wewnętrzny dziedziniec otoczono arkadowymi krużgankami o późnogotyckich, kryształowych sklepieniach. Nazwy Collegium Maius używano od połowy XV wieku. Parter zajmowały sale wykładowe, zwane lektoriami, a piętro - izba wspólna Stuba Communis, biblioteki oraz mieszkania profesorów.
W latach 1839-1858 i 1864-1870 budynek przebudowano w stylu neogotyckim, aby przystosować go na potrzeby Biblioteki Jagiellońskiej, która miała tu siedzibę do 1940 roku. Potem prace pod kierunkiem profesora Karola Estreichera przywróciły gmachowi stan sprzed 1840 roku. W 1947 roku senat uniwersytetu powołał tu Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego zbiory dotyczą głównie dziejów uczelni; są wśród nich kolekcja przyrządów astronomicznych, także tych, którymi posługiwał się Mikołaj Kopernik, arabskie astrolabium z 1054 roku oraz Globus Jagielloński, jeden z najstarszych globusów z nazwą i położeniem kontynentu amerykańskiego.
Na dziedziniec ze studnią pośrodku prowadzi gotycki portal. Na ganek pierwszego piętra wiodą dwie pary schodów, a większe noszą nazwę profesorskich. Od południa, na piętrze, widać ozdobne, późnogotyckie wejście do biblioteki, tak zwaną Porta Aurea.
Ciekawostka
Na ścianie przy dziedzińcu wisi zegar, który pięć razy dziennie, od 9:00 do 17:00 co dwie godziny, gra melodię Jana z Lublina, powstałą w XVI wieku, oraz akademicką pieśń "Gaudeamus igitur". Wychodzą z niego wtedy figury sześciu postaci: pedla uniwersytetu, królowej Jadwigi, króla Jagiełły, Jana z Kęt, Hugona Kołłątaja i Stanisława ze Skarbimierza. To czwarty z kolei zegar w tym miejscu, uruchomiony w 2000 roku.