Pomnik Aleksandra Fredry
Krakowscy Artyści: Pisarze i Poeci
Marmurowe popiersie Aleksandra Fredry na placu Świętego Ducha, przed budynkiem Teatru im. Juliusza Słowackiego. Fundatorem był Konstanty Wołodkowicz, autorem popiersia Cyprian Godebski, a granitowy postument zaprojektował Józef Pokutyński. Odsłonięto je 8 listopada 1900 roku; wieczorem w teatrze zagrano specjalne przedstawienie fredrowskie, „Śluby panieńskie” i „List”. Fredro (1793-1876) uważany jest za najwybitniejszego komediopisarza w historii literatury polskiej.
Historia
Aleksander Fredro przyszedł na świat w czerwcu 1793 roku w Surochowie koło Jarosławia, w bogatej rodzinie szlacheckiej. Uczył się w domu, a w wieku szesnastu lat wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego. W wyprawie Napoleona na Moskwę służył w 5 pułku jazdy i wtedy otrzymał Złoty Krzyż Virtuti Militari, a w kampanii lat 1813-1814 był oficerem ordynansowym w sztabie cesarza. Gdy w 1815 roku Napoleon abdykował, Fredro wrócił do domu i zajął się gospodarowaniem w rodzinnym majątku, a w 1818 roku napisał pierwszą ważną komedię, Pan Geldhab. W komediach wykazał mistrzostwo w kreowaniu bohaterów, prowadzeniu akcji i posługiwaniu się giętkim językiem, wprowadzał też akcenty humorystyczne oraz elementy komiki z ludowego teatru. Jego utwory weszły na stałe do kanonu polskiej literatury i teatru. Po ostrych atakach krytyki w 1839 roku przerwał działalność literacką na kilkanaście lat, a do komedii wrócił w 1854 roku. Zmarł we Lwowie w 1876 roku. Uważa się go za najwybitniejszego komediopisarza w dziejach polskiej literatury, a jego bajki, takie jak Paweł i Gaweł czy Zupa na gwoździu, należą do lektur dziecięcych.
Popiersie Fredry stoi przed gmachem Teatru im. Juliusza Słowackiego, na placu Świętego Ducha. Ufundował je Konstanty Wołodkowicz, rzeźbę z białego marmuru wykonał Cyprian Godebski, a szary granitowy postument zaprojektował Józef Pokutyński. Pomnik odsłonięto 8 listopada 1900 roku. Uroczystości zaczęły się nabożeństwem w kościele św. Krzyża, w którym uczestniczyli przedstawiciele teatralnego i artystycznego świata Krakowa, a dyrektor teatru Kotarbiński złożył pod popiersiem wieniec. Wieczorem w teatrze zagrano specjalne przedstawienie fredrowskie: Śluby panieńskie i List. W 2017 roku pomnik poddano konserwacji. Odnowiono marmurowe popiersie, granitowy cokół i brązową maskę teatralną, a ponieważ monument odchylił się od pionu, ustabilizowano go mikropalami.
Ciekawostka
Pierwszej zimy po odsłonięciu popiersie zakryto drewnianą budą. Cyprian Godebski, który zajrzał do Krakowa w drodze do Lwowa, zapewnił w marcu 1901 roku władze miasta, że biały marmur nie ucierpi od śniegu, i wziął na siebie odpowiedzialność za ewentualne szkody.