Pomnik Lilli Wenedy
Krakowscy Artyści: Pisarze i Poeci
Pomnik w północno-zachodniej części Plant, w Ogrodzie przy Floriance, w pobliżu wylotów ulic św. Marka i Łobzowskiej, wykonany według projektu Alfreda Dauna. Ufundował go w 1884 roku Henryk Jordan w 35. rocznicę śmierci Juliusza Słowackiego, a odsłonięcie odbyło się 13 lipca tego roku. Przedstawia bohaterkę tragedii Słowackiego „Lilla Weneda”, grającą na harfie, którą trzyma w uniesionych dłoniach. Pierwotna rzeźba z kamienia pińczowskiego szybko uległa zniszczeniu, więc w grudniu 1897 roku zastąpił ją odlew z brązu, również ufundowany przez Jordana. Pomnik uznawano za dzieło upamiętniające samego Słowackiego.
Historia
Pomnik przedstawia Lillę Wenedę, tytułową bohaterkę tragedii Juliusza Słowackiego. Poeta napisał ją w 1839 roku, w Paryżu wydano ją rok później, a na scenie zobaczono ją po raz pierwszy w 1863 roku we Lwowie. Lilla jest córką króla Wenedów, łagodną i miłującą pokój harfiarką, która daremnie próbuje ocalić najbliższych przed zagładą ludu. Harfa symbolizuje w utworze poezję. Sam Słowacki, urodzony w 1809 roku w Krzemieńcu, uchodzi obok Mickiewicza i Krasińskiego za jednego z wieszczów narodowych. Zadebiutował w 1830 roku, w czasie powstania listopadowego pracował w Biurze Dyplomatycznym księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, a od 1836 roku odbył podróż po Grecji, Egipcie, Palestynie i Syrii. Potem osiadł w Paryżu, gdzie zmarł w 1849 roku.
W 1884 roku Henryk Jordan, w trzydziestą piątą rocznicę śmierci poety, ufundował pomnik jego bohaterki według projektu Alfreda Dauna. Odsłonięto go 13 lipca na Plantach, w Ogrodzie przy Floriance, w pobliżu wylotów ulic św. Marka i Łobzowskiej. Pierwotna rzeźba z kamienia pińczowskiego, znana ze zdjęć Ignacego Kriegera, przedstawiała Lillę w pozycji siedzącej, ale materiał szybko zniszczyły warunki atmosferyczne. W grudniu 1897 roku zastąpił ją brązowy odlew, również sfinansowany przez Jordana. Stojąca postać gwałtownym gestem unosi nad głowę harfę, a oplatają ją węże grożące jej ojcu. Podczas konserwacji w 2017 roku pomnik wyczyszczono i zabezpieczono przed wodą, odtworzono fragment węża i naprawiono mosiężne druty, będące strunami harfy. Rzeźbę uznawano za dzieło upamiętniające samego Słowackiego.
Ciekawostka
Prochy Słowackiego sprowadzono do kraju dopiero w 1927 roku. Na dziedzińcu wawelskim Józef Piłsudski polecił odnieść trumnę do krypty królewskiej, "bo królom był równy", a poetę złożono w katedrze obok Adama Mickiewicza.