Pomnik Michała Bałuckiego
Krakowscy Artyści: Pisarze i Poeci
Popiersie dramatopisarza Michała Bałuckiego na skwerze Plant za Teatrem im. Juliusza Słowackiego i kościołem św. Krzyża. Inicjatorem było krakowskie Koło Artystyczno-Literackie, a miejsce za teatrem wskazała w 1910 roku Komisja Plantacyjna. Odsłonięcie odbyło się w 1911 roku, w 10. rocznicę śmierci pisarza; popiersie wykonał Tadeusz Błotnicki, a podstawę Piotr Cekiera. Bałucki (1837-1901), urodzony w Krakowie, był autorem prawie stu prac: komedii, fars, powieści, nowel i wierszy.
Historia
Michał Bałucki urodził się 29 września 1837 roku w Krakowie, w rodzinie mieszczańskiej: ojciec był krawcem, a matka prowadziła kawiarnię. Uczył się w gimnazjum św. Anny, studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, a w latach 1857-1864 bywał na spotkaniach artystów w pracowni rzeźbiarskiej Parysa Filippiego. Pisał wiersze, powieści, nowele, felietony do dziennika "Kraj" i przede wszystkim komedie. Do dziś popularne są Polowanie na męża, Radcy pana radcy i Grube ryby. Większość jego dramatów to komedie z pogranicza farsy, utrzymane w duchu Fredry, a akcja toczy się zwykle wśród średniozamożnego mieszczaństwa. W Typach i obrazkach krakowskich portretował z sympatią i humorem rzemieślników, służące i straganiarki. Autor niemal stu prac zmarł w Krakowie 17 października 1901 roku i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.
Pomysł upamiętnienia pisarza pojawił się zaraz po jego tragicznej śmierci, a inicjatorem pomnika było krakowskie Koło Artystyczno-Literackie. Popiersie chciano postawić przed Teatrem Słowackiego, ale sprzeciwiły się temu konserwatywne kręgi miasta. W 1910 roku Komisja Plantacyjna wskazała miejsce za teatrem, obok kościoła św. Krzyża. Odsłonięcie w 1911 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci Bałuckiego, odbyło się z udziałem rodziny pisarza, przewodniczącego komitetu budowy Augusta Sokołowskiego i prezydenta Juliusza Leo. Popiersie wykonał Tadeusz Błotnicki, a podstawę Piotr Cekiera. Zarówno lokalizacja, jak i wygląd pomnika budziły z początku kontrowersje. W 2017 roku, gdy pochylone drzewo zaczęło opierać się o popiersie, odsunięto je o około metr.
Ciekawostka
Podczas przesuwania i konserwacji pomnika w 2017 roku odkryto w jego strukturze ślad po kuli, który wgniótł blachę w okolicy piersi pisarza. Postrzał nastąpił najpewniej niedługo po 1945 roku. Gdy metal oczyszczono i zabezpieczono, konserwatorzy zdecydowali się zachować ten ślad.