Bunkier Sztuki
Krakowscy Artyści: Malarze i Rzeźbiarze
Galeria sztuki współczesnej przy pl. Szczepańskim 3a, na Starym Mieście przy Plantach, powstała w 1965 roku i zaliczana do najważniejszych polskich instytucji prezentujących sztukę współczesną. Pawilon wystawowy zaprojektowała Krystyna Tołłoczko-Różyska, a rzeźbiarskie opracowanie fasady wykonał Antoni Hajdecki. W 1994 roku galeria otrzymała status galerii miejskiej, a w 1995 roku przyjęła nazwę Bunkier Sztuki. W latach 2021-2024 budynek był remontowany.
Historia
Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki mieści się przy placu Szczepańskim 3a, tuż przy Plantach, i należy do najważniejszych polskich instytucji pokazujących sztukę współczesną. Jej początki sięgają 1950 roku, kiedy powołano w Krakowie oddział Centralnego Biura Wystaw Artystycznych. W 1965 roku biuro przeniosło się do pawilonu zaprojektowanego przez Krystynę Tołłoczko-Różyską; uroczyste otwarcie odbyło się 11 września tego roku.
Bryła od początku budziła spór. Surowa, brutalistyczna architektura stanęła w opozycji do sąsiedniego secesyjnego Pałacu Sztuki i wywołała kontrowersje zarówno wśród artystów, jak i wśród krakowian. Charakterystyczną fasadę z betonowych odlewów drewnianych szalunków opracowali Stefan Borzęcki i Antoni Hajdecki. To jedyny obiekt architektury brutalistycznej w obrębie Starego Miasta. W 1994 roku biuro wystaw dostało status galerii miejskiej, a rok później przyjęło nazwę Bunkier Sztuki, nawiązującą do potocznego określenia, jakie krakowianie nadali tej architekturze, niepasującej do tradycyjnej zabudowy miasta.
Galeria pokazuje nowoczesną sztukę światową i promuje artystów związanych z Krakowem, a większości wystaw towarzyszą obszerne katalogi oraz spotkania z krytykami. Prowadzi też własną działalność wydawniczą. Przez ponad 55 lat budynek nie był modernizowany. Gruntowny remont rozpoczął się w 2021 roku, a 8 lutego 2024 roku odnowiona siedziba znów przyjęła publiczność, wraz z wystawami i prezentacjami dzieł z kolekcji galerii.
Ciekawostka
Pierwotna koncepcja konkursowa przewidywała jeszcze cztery podziemne kondygnacje. Przy remoncie z nich zrezygnowano, bo roboty w pobliżu dawnych murów obronnych i fosy byłyby dużym wyzwaniem technologicznym i finansowym.