Kamienica Szołayskich
Krakowscy Artyści: Malarze i Rzeźbiarze
Zabytkowa kamienica przy placu Szczepańskim 9, na rogu z ulicą Szczepańską 11, zbudowana w latach 1815-1818 na terenie dawnego cmentarza przy kościele św. Szczepana, z wykorzystaniem murów średniowiecznej kamienicy. W 1904 roku podarowali ją gminie Włodzimiera i Adam Szołayscy. W latach 2003-2012 prezentowano tu dzieła Stanisława Wyspiańskiego, a od 2012 roku mieści się w niej oddział Muzeum Narodowego „Kamienica Szołayskich im. Feliksa Jasieńskiego”, z ekspozycjami stałymi i czasowymi, wykładami, koncertami i zajęciami plastycznymi. W 2013 roku pokazano tu wystawę „Szuflada Szymborskiej”.
Historia
Kamienica stoi przy placu Szczepańskim 9, na rogu z ulicą Szczepańską. Powstała dla T. i W. Marciszewskich, a prace trwały od 1815 do 1818 roku. Użyto do nich murów średniowiecznej kamienicy, a nowa część stanęła na dawnym cmentarzu przy kościele świętego Szczepana. W latach 1849-1856 mieściły się tu redakcja i drukarnia „Czasu”. Od 1902 roku dom należał do Włodzimiery i Adama Szołayskich, a w 1904 roku został podarowany miastu na siedzibę muzeum; faktycznie przekazano go w 1928.
Od 1934 roku działał w nim oddział imienia Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego. Jasieński (1861-1929) był krytykiem sztuki i kolekcjonerem, ważną postacią krakowskiego życia artystycznego. Swój pseudonim wziął od tytułu zbioru drzeworytów japońskiego artysty Hokusaia. W 1920 roku podarował Krakowowi około 15 tysięcy eksponatów, w tym około 6,5 tysiąca o tematyce japońskiej, pod warunkiem, że zbiory będą dostępne dla publiczności i pozostaną nierozerwalną całością. Po jego śmierci umieszczono je właśnie w tej kamienicy. Po wojnie urządzono tu galerię sztuki średniowiecznej.
W 2003 roku, po remoncie, kamienica stała się siedzibą Muzeum Stanisława Wyspiańskiego, istniejącego od 1983 roku i wcześniej mieszczącego się przy ulicy Kanoniczej 9. Wnętrza tworzą amfiladę sal na dwóch piętrach, połączonych drewnianą klatką schodową, a na ścianach niektórych pomieszczeń widać odkrytą i zrekonstruowaną polichromię z różnych epok. Po kolejnym remoncie, od 2012 roku, funkcjonuje tu oddział Muzeum Narodowego Kamienica Szołayskich imienia Feliksa Jasieńskiego, z wystawami stałymi i czasowymi, wykładami, koncertami, przedstawieniami teatralnymi i zajęciami plastycznymi dla młodzieży. 1 lutego 2013 roku, w pierwszą rocznicę śmierci Wisławy Szymborskiej, otwarto tu wystawę „Szuflada Szymborskiej”, na której pokazano przedmioty z mieszkania poetki, jej wyklejanki, bibeloty, książki i fotografie.
Ciekawostka
Plac Szczepański nazywano początkowo placem Gwardii Narodowej, bo 3 sierpnia 1811 roku odbył się tu pierwszy przegląd krakowskiej Gwardii Narodowej. Z tej okazji na kamienicy Szołayskich powstała pamiątkowa tablica z czarnego marmuru.