Muzeum Lotnictwa Polskiego
Krakowskie Zabytki
Muzeum na terenie dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, jednego z najstarszych lotnisk wojskowych na świecie. Lotnisko powstało w 1912 roku w związku z rozwojem lotnictwa Austro-Węgier, a w 1917 roku stało się punktem etapowym pierwszej w Europie regularnej pocztowej linii lotniczej łączącej Wiedeń z Kijowem i Odessą. Po odzyskaniu niepodległości zorganizowano tu pierwszą polską jednostkę bojową, a 18 lipca 1923 roku otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków. Liczba eksponowanych statków powietrznych przekracza 200.
Historia
Muzeum mieści się na terenie dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, jednego z najstarszych lotnisk wojskowych świata. Założono je w 1912 roku, gdy rozwijało się lotnictwo Austro-Węgier, i początkowo zajmowało 55 hektarów. W 1917 roku znalazło się wśród punktów etapowych pierwszej w Europie regularnej linii poczty lotniczej, którą latano z Wiednia do Kijowa i Odessy.
Gdy Polska odzyskała niepodległość, lotnisko znalazło się w rękach wojska polskiego, które zorganizowało tu pierwszą polską jednostkę bojową, zwaną Eskadrylą Lotniczą. Bazę rozbudowano o warsztaty remontowo-produkcyjne i szkołę pilotów, a w 1921 roku utworzono 2 Pułk Lotniczy. Cywilna Stacja Lotnicza Kraków została otwarta 18 lipca 1923 roku, co dało Krakowowi drugie pod względem wielkości lotnisko w kraju. Od 1938 roku odlatywały stąd samoloty na międzynarodowej trasie Warszawa-Kraków-Budapeszt. Podczas II wojny światowej zajęli je Niemcy. W 1963 roku lotnisko zlikwidowano, a jego zespół obiektów trafił do rejestru zabytków w 2006 roku.
Muzeum zaczęto organizować w 1963 roku, żeby pomieścić rosnący zbiór statków powietrznych, składowanych wówczas w różnych miejscach kraju. Jego rdzeniem stały się maszyny z kolekcji poniemieckiej, przejętej w 1945 roku. Grunty i budynki po lotnisku, razem z hangarem, oddał wtedy Aeroklubowi PRL minister obrony narodowej. Pierwsza wystawa lotnicza ruszyła na przełomie sierpnia i września 1964 roku. Większość eksponatów to maszyny, z których przestało korzystać wojsko albo administracja państwowa, a część zdobyto w wymianie z muzeami z innych krajów. W ekspozycji jest dziś ponad 200 statków powietrznych.
Nowy gmach, otwarty 18 września 2010 roku, stanął obok starego budynku biurowego, który Niemcy zbudowali na lotnisku jako kancelarię w czasie wojny. Z góry przypomina śmigło, a jego skrzydła mają różne zadania: dwa to sale wystawowe, w trzecim mieszczą się m.in. biblioteka, biura oraz sala kinowa i konferencyjna. Wśród zbiorów jest jedyny ocalały na świecie myśliwiec P.11c, który walczył w kampanii wrześniowej, oraz Curtiss Export Hawk II, wykorzystany do pokazów podczas igrzysk olimpijskich w Berlinie w 1936 roku. Wiosną 2023 roku ruszyła budowa hangaru ekspozycyjnego „Heksagon”, w którym ma powstać wystawa o lotnictwie cywilnym.
Ciekawostka
W listopadzie 2005 roku szwedzki myśliwiec AJSF 37 Viggen przyleciał do Krakowa prosto z bazy w Luleå. Wylądował w Balicach, a stamtąd ulicami miasta przewieziono go do muzeum. W 2002 roku ten sam egzemplarz uczestniczył w ćwiczeniach Strong Resolve 2002, przelatując nad Polską.