Pałac biskupa Erazma Ciołka
Krakowskie Zabytki
Zabytkowy pałac z XVI wieku przy ul. Kanoniczej 17, od 2007 roku oddział Muzeum Narodowego w Krakowie. W 1505 roku biskup płocki Erazm Ciołek połączył tu dwa domy w tzw. curia ampla, czyli wielki dwór, uchodzący w XVI wieku za najokazalszy przy ulicy Kanoniczej. Po wiekach zaniedbania pałac przekazano muzeum w 1996 roku, a w latach 1999-2006 przeprowadzono jego kompleksową rewaloryzację. Muzeum otwarto 18 października 2007 roku; w salach urządzono galerie sztuki dawnej oraz sztuki cerkiewnej.
Historia
Pałac przy ulicy Kanonicznej 17 wywodzi się z przedsięwzięcia biskupa płockiego Erazma Ciołka. Z jego inicjatywy w 1505 roku połączono dwa domy w jedną rezydencję, zwaną curia ampla, czyli wielki dwór. W XVI wieku była to najokazalsza budowla przy tej ulicy. Przebudowywali ją dalej biskup Piotr Tomicki i kardynał Jerzy Radziwiłł: dodano boczne oficyny, a gmach urósł do trzech kondygnacji. W drugiej połowie XVI wieku pojawiły się jeszcze mur obronny i baszta artyleryjska.
Aż do XIX stulecia pałac zachował ten kształt. Wtedy objęły go władze austriackie, które ulokowały w nim Komisję Poborową Okręgu Starego Miasta oraz Urząd Probierczy, a przystosowanie do nowych zadań zniszczyło budynek. Nie remontowano go także po żadnej z wojen światowych, a pod koniec XX wieku jego stan techniczny uznawano za bardzo zły.
Muzeum Narodowe w Krakowie przejęło zrujnowany pałac w 1996 roku, a w latach 1999-2006 przeprowadzono pełną rewaloryzację. Projekt konserwatorski zakładał ponowne otwarcie zamurowanej sieni o dwóch nawach, przywrócenie oknom późnogotyckich i renesansowych obramowań oraz konserwację renesansowych malowideł ściennych z herbami Łodzia biskupa Tomickiego. W sieni odkryto późnogotycką kolumnadę, która dzieliła wnętrze na dwie nawy. Kartusz renesansowej bramy zdobi koronowany orzeł z przeplecioną literą S - inicjałem króla Zygmunta Starego.
Muzeum otwarto 18 października 2007 roku. Na piętrze mieści się Galeria Sztuki Dawnej Polski XII-XVIII wieku, pokazująca malarstwo, rzeźbę i rzemiosło artystyczne od późnego średniowiecza po późny barok. Najstarsze są tu późnoromańskie kapitele z opactwa cystersów w Jędrzejowie, a wśród zbiorów są też dzieła Wita Stwosza i jego kręgu. Parter zajmuje Galeria Sztuki Cerkiewnej Dawnej Rzeczypospolitej, w której zobaczysz ikony z kilku stuleci i kompletny ikonostas z Lipowca na Bracławszczyźnie z XVIII wieku.
Ciekawostka
Wśród eksponatów jest rzeźba Chrystus na osiołku ze Szydłowca. Dawniej służyła ona w obrzędach Niedzieli Palmowej.