Pałac Królewski w Łobzowie
Krakowskie Zabytki
Zabytkowy pałac z XVI wieku przy ulicy Podchorążych 1, część zespołu pałacowo-parkowego w Łobzowie, niegdyś własności królewskiej. Historia rezydencji zaczyna się w XIV wieku za Kazimierza Wielkiego, który przy trakcie handlowym z Krakowa na Śląsk wzniósł murowaną wieżę mieszkalno-obronną. W czasach Zygmunta I Starego i królowej Bony przekształcono ją w renesansową letnią rezydencję, a w pobliżu ogrodzonej rezydencji stał zwierzyniec, gdzie trzymano m.in. niedźwiedzie. Na zlecenie króla Santi Gucci wkomponował pozostałości wieży w nowe założenie, dobudowując piętrowy pałac z kamiennymi szczytami.
Historia
Początki łobzowskiej rezydencji sięgają XIV wieku i panowania Kazimierza Wielkiego. Przy drodze handlowej z Krakowa na Śląsk stanął wówczas murowany budynek, łączący funkcje mieszkalne i obronne, a jego pozostałości nadal tkwią w ścianach pałacu. Za Zygmunta I Starego i Bony Sforzy dawną wieżę zamieniono w renesansową letnią rezydencję. W jej otoczeniu stały dom mieszkalny w sadzie, łaźnia, wozownia, stajnie, piekarnia i spichlerz, a obok ogrodzonego założenia urządzono zwierzyniec z niedźwiedziami.
W czasach Anny Jagiellonki i Stefana Batorego Santi Gucci włączył resztki wieży w nową całość. Po zachodniej stronie postawił piętrowy pałac z kamiennymi szczytami, a obie części spiął galeriami otwartymi na dziedziniec. Ogród przy pałacu ułożono na włoską modłę, na planie czworoboku przeciętego alejami. Kiedy na tron wstąpił Zygmunt III, Giovanni Trevano dobudował od południa kolejne piętrowe skrzydło z bramą przejazdową. W jego salach pojawiły się portale z herbami Wazów, wzorowane na tych z Wawelu, a także marmurowe posadzki, kominki i piece.
Łobzów gościł królewskie uroczystości. Na polach przed rezydencją 4 grudnia 1605 roku witano Konstancję Habsburżankę. W styczniu 1633 roku przywieziono tu z Warszawy trumny Zygmunta III i jego żony, które stały w pałacu do 3 lutego. Stąd właśnie w 1646 roku para królewska udała się na Wawel, by uczestniczyć w koronacji Ludwiki Marii Gonzagi. Potop szwedzki położył kres dawnemu blaskowi. Za Jana III Sobieskiego pałac odnowiono: w czasie wojny z Turcją mieszkała tu królowa Maria Kazimiera z dziećmi, a zwycięski król świętował powrót w Łobzowie, nie na Wawelu, i pokazywał w pałacu zdobyczne trofea. W XVIII wieku rezydencja podupadła, ponieważ królowie z dynastii Wettynów nie zajmowali się nią.
Za zaborów Austriacy urządzili w pałacu Szkołę Kadetów, a po 1918 roku działała w nim Szkoła Podchorążych. Po II wojnie światowej zespół przejęła Politechnika Krakowska, której wydziały mieszczą się tu do dziś. W rejestrze zabytków pałac znalazł się w 1983 roku, a dawniej nazywano go drugim Wersalem.
Ciekawostka
Według legendy w letniej rezydencji Kazimierza Wielkiego mieszkały jego kochanki, wśród nich piękna Esterka. Jan Długosz pisał, że miał z nią dwóch synów, Niemierzę i Pełkę.