Pałac Pod Krzysztofory
Krakowskie Zabytki
Zabytkowa kamienica przy ul. Szczepańskiej 2, na rogu Rynku Głównego 35, siedziba Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Nazwa pochodzi od figury św. Krzysztofa, która od około 1380 roku stała na fasadzie narożnej kamienicy. Na przełomie XVI i XVII wieku działała tu jedna z najstarszych krakowskich aptek. W 1644 roku kamienicę i sąsiednie domy kupił marszałek nadworny koronny Adam Kazanowski i uczynił z nich rezydencję; barokowa przebudowa według projektu Wawrzyńca Senesa dała pałacowi plan litery L oraz krużganek i galerię arkadową, zachowane do dziś.
Historia
Pałac stoi na rogu Rynku Głównego i ulicy Szczepańskiej, a jego nazwa pochodzi od kamiennej figury świętego Krzysztofa, która od około 1380 roku zdobiła fasadę narożnej kamienicy. Budynek istniał tu prawdopodobnie już w drugiej połowie XIII wieku. Najstarszym murowanym obiektem działki była wieża na planie kwadratu o boku 10 metrów, wcielona przed połową XIV wieku do obszernego domu. Od 1423 roku, gdy dom nazwano wielkim, do połowy XVI wieku należał do patrycjuszowskiego rodu Morsztynów. Na przełomie XVI i XVII wieku działała tu jedna z najstarszych krakowskich aptek.
W 1644 roku kamienicę i sąsiednie domy kupił marszałek nadworny koronny Władysława IV, Adam Kazanowski. Chciał uczynić z nich rezydencję, a nawet przerobić ją na królewską. Barokowa przebudowa według projektu Wawrzyńca Senesa dała pałacowi plan litery L, krużganek i galerię arkadową, które zachowały się do dziś. Podczas potopu szwedzkiego budynek został poważnie zdewastowany. W latach 1682-1684 jego gruntownej przebudowy dokonał kolejny właściciel, Jan Wawrzyniec Wodzicki, a pod koniec XVII wieku pracował tu włoski architekt Jakub Sollari, podczas gdy stiuki wykonał rzeźbiarz Baltazar Fontana. Mieszkali tu też po abdykacji Jan Kazimierz oraz Michał Korybut Wiśniowiecki, a w 1809 roku, gdy wojska księcia Józefa Poniatowskiego wyzwoliły Kraków, budynek został kwaterą sztabu głównego.
W 1912 roku pałac kupiła spółka budowlana, która chciała go rozebrać i postawić dochodową kamienicę. W obronie budynku stanęli krakowianie, a przewodziło im Towarzystwo Opieki nad Polskimi Zabytkami Sztuki i Kultury. Protest przyniósł skutek. W 1916 roku Krzysztofory odrestaurowano według projektu Wacława Krzyżanowskiego. W 1929 roku otwarto tu kawiarnię „Europejska”.
W piwnicach działa Galeria Krzysztofory. Na początku lat 30. XX wieku powstała tu Grupa Krakowska, stowarzyszenie artystów, a w 1961 roku Tadeusz Kantor przeniósł do piwnic swój teatr Cricot 2. W 1965 roku budynek przekazano Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa, a w latach 2001-2021 przeprowadzono jego remont.
Ciekawostka
W gabinecie o sklepieniu zwierciadlanym zachowały się stiuki Baltazara Fontany, przedstawiające między innymi strącenie Faetona. Co roku w Krzysztoforach odbywa się wystawa pokonkursowa szopek krakowskich.