Pałac Wielopolskich
Krakowskie Zabytki
Dawniej pałac hetmana Jana Tarnowskiego, później Ostrogskich i Zamoyskich, następnie Wielopolskich, a od 1864 roku budynek Magistratu Krakowskiego. Dziś mieszczą się w nim Prezydent Krakowa, Urząd Miasta i Rada Miasta, a adres to plac Wszystkich Świętych 3-4. Pałac wzniesiono w latach 1535-1560 dla Jana Tarnowskiego. W pierwszej połowie XIX wieku odbywały się tu przedstawienia teatralne (w 1831 roku) i mieściła się pracownia malarska Piotra Michałowskiego, a po wielkim pożarze miasta w lipcu 1850 roku spłonięty pałac sprzedano i w 1854 roku kupił go na licytacji chirurg Wojciech Kowalski.
Historia
Budowa pałacu przy placu Wszystkich Świętych trwała od 1535 do 1560 roku, a zlecił ją hetman wielki koronny Jan Tarnowski. Po jego śmierci posiadłość trafiła do Ostrogskich, a następnie do Zamoyskich. Przebudowa z lat 1620-1640 dała barokową sień i barokowy portal od zachodu, które przetrwały do dziś. W 1655 roku Szwedzi urządzili tu stanowisko dla dział ostrzeliwujących Wawel, przez co budynek częściowo ucierpiał. Od połowy XVII do połowy XIX wieku należał do rodziny Wielopolskich.
W pierwszej połowie XIX wieku właściciele udostępniali część sal na różne cele. W 1831 roku odbywały się tu przedstawienia teatralne, a pracownię malarską miał Piotr Michałowski. Po wielkim pożarze Krakowa w lipcu 1850 roku pałac spłonął i Wielopolscy zdecydowali się go sprzedać. W 1854 roku kupił go na licytacji chirurg Wojciech Kowalski, który odnowił budynek i wydzierżawił go wiedeńczykowi Ferdynandowi Winterowi na kawiarnię. W pałacu urządzano bale, wieczory muzyczne i odczyty, a elegancka kawiarnia była jedną z pierwszych w mieście. Działał tu również zakład fotograficzny Ignacego Mażka i Napoleona Grossa.
W 1864 roku pałac kupiła Gmina Miasta Krakowa i przeznaczyła go na siedzibę magistratu. Przebudowa według projektu Pawła Barańskiego trwała w latach 1865-1868. Na drugim piętrze urządzono wtedy reprezentacyjną Salę Posiedzeń Rady Miejskiej, a górne partie jej ścian ozdobiły rzeźbione popiersia królów polskich. W tym czasie zaczęła też powstawać galeria portretów prezydentów miasta. Na przełomie XIX i XX wieku, w latach 1906-1913, gmach powiększono pod kierunkiem Jana Zawiejskiego, co wymagało wyburzeń przy ulicy Poselskiej i wywołało protesty. W 1926 roku pożar strawił Salę Posiedzeń, a jej obecny wystrój pochodzi z odbudowy w latach 1927-1928.
Wciąż pełni funkcję ratusza: urzędują tu Prezydent Krakowa, Urząd Miasta i Rada Miasta. Wśród sal jest Sala Portretowa z 25 obrazami polskich królów od legendarnego Kraka po Fryderyka Augusta, uratowanymi ze zburzonego Ratusza. Monumentalny portal wejściowy zdobią rzeźby symbolizujące Pracę i Godność, a w sieni stoją figury autorstwa Edwarda Stehlika.
Ciekawostka
W 1937 roku na dziedzińcu wmurowano tablicę ku czci marszałka Józefa Piłsudskiego. W 2015 roku w kamiennym holu odsłonięto tablicę poświęconą Janowi Pawłowi II, pierwszemu odznaczonemu medalem „Cracoviae merenti”.