Synagoga Wysoka
Krakowskie Zabytki
Synagoga przy ulicy Józefa 38 na Kazimierzu, której nazwa pochodzi od sali modlitwy umieszczonej na piętrze. Do dziś jest najwyższą synagogą Krakowa i jedyną w Polsce synagogą na piętrze. Wybudował ją w latach 1556-1563 bogaty kupiec Izrael, za zgodą króla Zygmunta II Augusta, przy granicy „miasta żydowskiego”, blisko jednej z bram miejskich. Parter i piwnice pełniły funkcje handlowe. Krakowska synagoga ma odpowiedniczkę w Pradze, wzniesioną w 1568 roku, o takiej samej nazwie i wyglądzie.
Historia
Synagoga Wysoka stoi przy ulicy Józefa 38 na Kazimierzu. Nazwę zawdzięcza sali modlitwy, która mieści się na piętrze. Do dziś jest najwyższą synagogą Krakowa i jedyną w Polsce synagogą umieszczoną na piętrze.
Zbudował ją w latach 1556-1563 bogaty kupiec Izrael, znany tylko z imienia, który uzyskał na to zgodę króla Zygmunta II Augusta. Stanęła na skraju „miasta żydowskiego”, niedaleko jednej z bram, w ruchliwym miejscu. Sala modlitewna prawdopodobnie stanęła nad sklepami, a parter i piwnice pełniły funkcje handlowe. Podobna synagoga o tej samej nazwie i takim samym wyglądzie została w 1568 roku wzniesiona w Pradze.
W 1657 roku, podczas potopu szwedzkiego, synagogę zdewastowano. Po tych wydarzeniach ją wyremontowano i bogato wyposażono. Do dziś zachowały się fragmenty XVII-wiecznej polichromii z inskrypcjami i bukietami w wazonach, odkryte i zakonserwowane w latach 60. XX wieku. Pod koniec lat 80. XIX wieku bóżnicę połączono z sąsiednim budynkiem, w którym urządzono kolejne sale modlitewne.
Podczas II wojny światowej hitlerowcy zniszczyli wnętrze i cenne wyposażenie, w tym sklepienie sali głównej z polichromią oraz bimę. W 1966 roku obiekt przekazano Pracowni Konserwacji Zabytków. W 2005 roku synagogę udostępniono zwiedzającym, a w sali głównej odrestaurowano aron ha-kodesz. Na zewnątrz wisi tablica przypominająca, że mieściła się tu Wysoka Bożnica z XVI wieku, zniszczona w 1939 roku przez niemieckie władze okupacyjne.
Ciekawostka
Dużą mosiężną menorę z tej synagogi wywieziono podczas wojny na Wawel, gdzie zdobiła pomieszczenia zajmowane przez Hansa Franka. Dzięki temu przetrwała wojnę.