Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
Krakowskie Kościoły
Bazylika mniejsza rzymskokatolicka w dzielnicy Stare Miasto. Datowanie według Wikidata: 1397 rok. Architekt: Giovanni Trevano, Franciszek Mączyński. Tytuł bazyliki mniejszej nadaje kościołom papież. Sanktuarium: Sanktuarium Matki Boskiej Piaskowej. Zabytek wpisany do rejestru zabytków.
Historia
Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, zwana kościołem Na Piasku, należy do karmelitów i stoi przy ulicy Karmelickiej 19. Według legendy budowę rozpoczął już w XI wieku Władysław I Herman. Rzeczywiste prace ruszyły w 1395 roku dzięki fundacji świętej Jadwigi Andegaweńskiej i Władysława II Jagiełły, a dwa lata później kościół oddano karmelitom trzewiczkowym, którzy przybyli z Pragi. W 1587 roku, w czasie oblężenia Krakowa przez cesarza Maksymiliana Habsburga, gotycka budowla mocno ucierpiała. Odbudowano ją za pieniądze Anny Jagiellonki. Później zniszczyli ją Szwedzi, a obecny kształt kościół zawdzięcza odbudowie w drugiej połowie XVII wieku; konsekrował go 23 kwietnia 1679 roku biskup Mikołaj Oborski. W czasie konfederacji barskiej zajęli go Rosjanie i ostrzeliwali stąd Kraków, a zniszczone mury naprawiono dzięki wsparciu biskupa Kajetana Sołtyka. Tytuł bazyliki mniejszej kościół nosi od 1997 roku.
Fasada trójnawowej bazyliki wzorowana jest na rzymskim kościele Il Gesù. Ołtarz główny, przedstawiający Nawiedzenie świętej Elżbiety, zalicza się do największych w Krakowie dzieł snycerskich epoki baroku. W kościele stoją też okazałe stalle z połowy XVII i XVIII wieku, a sklepienia klasztornych krużganków pokrywają malowidła z połowy XVIII wieku, ukazujące dzieje kościoła i obrazu Matki Boskiej Piaskowej.
Od strony ulicy Garbarskiej do kościoła przylega kaplica Matki Boskiej Piaskowej, zaprojektowana przez Giovanniego Trevano. Wizerunek Matki Boskiej Piaskowej, zwanej też Panią Krakowa, namalował na murze pod koniec XV wieku nieznany zakonnik. Przed wyprawą pod Wiedeń w 1683 roku modlił się tu król Jan III Sobieski. W dwusetną rocznicę zwycięstwa wiedeńskiego obraz ukoronowano koronami papieskimi, które zaprojektował Jan Matejko; tablica na elewacji upamiętnia koronację z 1883 roku. W tej samej kaplicy w 1864 roku Matejko wziął ślub z Teodorą Giebułtowską.
Ciekawostka
Od strony ulicy Garbarskiej w murze kościoła osadzony jest kamienny blok z odciśniętym śladem stopy. Nazywa się go stopką królowej Jadwigi, a wiąże się z nim legenda o odwiedzinach królowej na placu budowy i podarunku dla jednego z kamieniarzy.