Bazylika Świętego Floriana
Krakowskie Kościoły
Bazylika mniejsza rzymskokatolicka w dzielnicy Stare Miasto. Datowanie według Wikidata: 1185 rok. Tytuł bazyliki mniejszej nadaje kościołom papież. Zabytek wpisany do rejestru zabytków.
Historia
Kościół świętego Floriana stoi na Kleparzu, na rogu ulicy Warszawskiej i placu Matejki. Jest uniwersytecką kolegiatą, a od 1999 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej. Według legendy w 1184 roku zatrzymały się tu woły wiozące do Polski relikwie świętego Floriana i nie chciały ruszyć dalej, dopóki nie postanowiono zbudować w tym miejscu świątyni ku czci męczennika. Pierwszy kościół powstał między 1185 a 1216 rokiem, a kolegiatę konsekrował Wincenty Kadłubek, biskup krakowski i kronikarz.
Dzisiejszy kościół pochodzi z XVII wieku. Wcześniejszy spłonął w czasie szwedzkiego oblężenia Krakowa, kiedy Stefan Czarniecki kazał podpalić przedmieścia. W latach 1657-1684 świątynię gruntownie przebudowano w stylu barokowym, a koszty wsparli pieniędzmi Akademia Krakowska i biskup Andrzej Trzebicki. Biskup Mikołaj Oborski konsekrował ją w 1686 roku. Po kolejnym pożarze i zniszczeniach z czasów konfederacji barskiej dobudowywano w latach 1755-1779 następne elementy: przy zachodniej fasadzie kaplice Krzyża Świętego i Matki Boskiej Bolesnej, a także ołtarze boczne i wyposażenie. W 1779 roku kościół konsekrowano ponownie. Restaurację i modernizację z lat 1902-1914 przeprowadzono według projektu Józefa Kryłowskiego, a wyposażeniem wnętrza zajął się Franciszek Mączyński.
Z kościołem łączy się wiele znanych osób. W 1439 roku kanonikiem i kantorem został tu Jan Kanty, a w latach 1617-1641 proboszczem był Marcin Wadowita. W 1667 roku tymczasowo przechowywano tu szczątki małżonki Jana Kazimierza, królowej Ludwiki Marii Gonzagi, a w 1818 roku złożono trumnę z prochami Tadeusza Kościuszki. W 1900 roku ślub z Teofilą Pytkówną wziął tu Stanisław Wyspiański. Wikariuszem w tym kościele był Karol Wojtyła, który pracował w świątyni w okresie od 17 sierpnia 1949 roku po koniec sierpnia 1951 roku. Jako papież Jan Paweł II nadał mu w 1999 roku tytuł bazyliki mniejszej, a 18 sierpnia 2002 roku odwiedził to miejsce w czasie pielgrzymki do Polski.
Ciekawostka
Do końca XVIII wieku wokół kościoła rozciągał się cmentarz. Po jego zlikwidowaniu epitafia zostały na murach świątyni.