Fort 31 „Benedykt”
Twierdza Kraków
Fort wieżowy z lat 1853-1856 na Wzgórzu Lasoty, wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego. Zaprojektował go krakowski architekt Feliks Księżarski, autor także Fortu 2 „Kościuszko”. Nazwa pochodzi od pobliskiego kościoła św. Benedykta. Lokalizacja na skraju Krzemionek wynikała z potrzeby obrony przedpola łączącego Podgórze z Krakowem oraz Traktu Lwowskiego, dzisiejszej ulicy Wielickiej. W czasie II wojny światowej Niemcy więzili w forcie jeńców francuskich, a w latach 1918-1984 adaptowano go na cele mieszkalne.
Historia
Fort 31 „Benedykt” stoi na Wzgórzu Lasoty, na skraju wapiennych Krzemionek Podgórskich. Wzniesiono go w latach 1853-1856 jako fort wieżowy, w początkowym okresie budowy Twierdzy Kraków. Razem z wieżą „Krzemionki” stanął na zapolu fortu „Krakus”, zbudowanego wokół Kopca Krakusa. Lokalizację wybrano nieprzypadkowo: fort miał bronić przedpola łączącego Podgórze z Krakowem oraz Traktu Lwowskiego, czyli dzisiejszej ulicy Wielickiej. Otaczają go ulice Rękawka, Limanowskiego i aleja Powstańców Śląskich oraz Stary Cmentarz Podgórski.
Zaprojektował go krakowski architekt Feliks Księżarski (1820-1884), absolwent wojskowej szkoły artylerii i inżynierii w Metz. Budował on kościoły, dwory i gmachy w całej Galicji, przebudowywał Wawel na koszary, kierował robotami przy restauracji Collegium Maius, a przy tym pracował także przy innych fortyfikacjach twierdzy.
Nazwa fortu pochodzi od pobliskiego kościoła św. Benedykta. Według opisu wzgórza już w X lub XI wieku stała tu romańska rotunda połączona z palatium, a w XII wieku na jej fundamentach wzniesiono niewielki kościółek.
Do fortu należał zespół bastionów VII-X. Jeden z nich, Bastion VIII, zachował się prawie w całości i ma fosę wykutą w wapiennej skale.
Fort przebudowywano wielokrotnie: w latach 1893-1905 oraz po 1918 i po 1945 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy więzili w nim jeńców francuskich. W latach 1918-1984 adaptowano go na cele mieszkalne. Jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.
Ciekawostka
Na tym samym wzgórzu działał jeden z najstarszych kamieniołomów Krakowa. Jego pozostałość, pionowy mur skalny nad ulicami Rękawka i Wielicka, służy dziś wspinaczom.