Fort 41a „Mydlniki”
Twierdza Kraków
Fort pomocniczy piechoty z lat 1895-1896, należący do IV sektora obronnego, który bronił zachodniego odcinka twierdzy między dolinami Rudawy i Prądnika; chronił doliny Rudawy od strony północnej. Stoi na wyniosłym wzgórzu dominującym nad okolicą, przy ul. gen. B. Wieniawy-Długoszowskiego, około 200 metrów na północny wschód od stacji kolejowej Kraków Mydlniki. W czasie wojny polsko-bolszewickiej internowano w nim polskich komunistów; w 1920 roku sejmowa komisja uznała warunki w forcie za zagrażające zdrowiu i zażądała przeniesienia uwięzionych.
Historia
Fort 41a „Mydlniki” to fort pomocniczy piechoty zbudowany w latach 1895-1896. Należał do IV sektora obronnego, który osłaniał zachodni odcinek Twierdzy Kraków między dolinami Rudawy i Prądnika, a sam fort strzegł doliny Rudawy od północy. Stoi na wyniosłym wzgórzu, które góruje nad okolicą, około 200 metrów na północny wschód od stacji kolejowej Kraków Mydlniki. Należy do trzech fortów piechoty, jakie powstały w twierdzy do 1899 roku, obok 49½a „Mogiła” i 50a „Lasówka”. Rankiem 5 września 1939 roku obsadziły go oddziały pułkownika Wacława Klaczyńskiego, które stawiły krótki, skuteczny opór wojskom niemieckim, a nocą wycofały się z Krakowa.
Najgłośniejszy epizod z historii fortu przypada na rok 1920. W czasie wojny polsko-bolszewickiej internowano tu polskich komunistów, między innymi Józefa Ciszewskiego i Ludwika Prentkiego. Ich rodziny nie wiedziały, gdzie przebywają więźniowie, i poprosiły o pomoc redakcję „Robotnika”, która opisała sprawę. 16 września 1920 roku z inicjatywy wicepremiera Daszyńskiego powołano sejmową komisję do zbadania warunków w Mydlnikach. Uznała ona, że warunki zagrażają zdrowiu, a przetrzymywanie ludzi bez wyroku sądu jest bezprawne, i zażądała przeniesienia uwięzionych. W końcu października internowanych przewieziono do Cytadeli Warszawskiej, a w pierwszych miesiącach 1921 roku część z nich zwolniono lub zakwalifikowano do wymiany więźniów z Rosją Radziecką.
Fort wpisano do rejestru zabytków 8 listopada 2007 roku.
Ciekawostka
Fort Mydlniki ma bliźniaka po drugiej stronie miasta. Fort 49½a „Mogiła”, we wschodniej części Krakowa, jest pod względem konstrukcji niemal identyczny i pełnił analogiczną rolę w obronie twierdzy.