Fort 51½ „Wróblowice”
Twierdza Kraków
Fort pancerny z lat 1897-1898, zwany też „Swoszowice”, należący do VII obszaru warownego. Miał cztery wieże pancerne, które po 1940 roku zezłomowano; rozbudowano go w 1902 roku i jest dobrze zachowany. Stoi 200 metrów na południe od ul. J. i F. Sawiczewskich. 7 listopada 2012 roku fort wraz z pobliskim schronem wpisano do rejestru zabytków.
Historia
Fort 51 ½ „Wróblowice”, zwany też „Swoszowice”, to fort pancerny obrony bliskiej, zbudowany w latach 1897-1898 według projektu Emila Gołogórskiego. Należał do VII obszaru warownego i miał chronić Kraków od południa. Był znacznie mniejszy od fortów artyleryjskich, a więc tańszy w budowie i trudniejszy do trafienia. Miał cztery wieże pancerne z artylerią, a w 1902 roku został rozbudowany.
Fort nie wziął udziału ani w I, ani w II wojnie światowej. Po 1940 roku jego wieże pancerne zezłomowano, ale ze względu na ograniczony dostęp osób postronnych obiekt zachował się w niezłym stanie. Użytkowała go Obrona Cywilna, a potem Urząd Wojewódzki w Krakowie, który urządził tu swoje archiwum.
W 2012 roku fort wraz z pobliskim schronem amunicyjnym wpisano do rejestru zabytków. W 2013 roku fort wydzierżawiła fundacja „Gloria Fortibus” („Chwała walecznym”) i urządziła w nim Muzeum Spraw Wojskowych. Muzeum opowiada o losach żołnierzy, głównie Polaków służących w mundurach państw zaborczych i w okresie międzywojennym, oraz o wschodnim froncie I wojny światowej. Fort stoi przy ul. Sawiczewskich.
Ciekawostka
Po 1989 roku w forcie przechowywano pomnik Włodzimierza Lenina, zdjęty z al. Róż w Nowej Hucie. Przez dwa lata nie było bowiem wiadomo, co z nim zrobić.