Fort 7 „Za Rzeką”
Twierdza Kraków
Zabytkowy fort reditowy, zwany też „Bronowice”, przy ul. Rydla, wpisany do rejestru zabytków. Powstał w latach 1857-1865 na miejscu szańca typu FS z 1854 roku. W centrum stoi ceglana, jednokondygnacyjna redita na planie podkowy, a w bramie redity zachował się most zwodzony. Przez cały XX wiek i początek XXI wieku fort należał do wojska i służył jako magazyn; od 13 września 2021 roku jego właścicielem jest Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.
Historia
Fort reditowy nr 7 „Za Rzeką”, zwany też Bronowicami, stoi po zachodniej stronie ulicy Rydla. Powstał w latach 1857-1865 w miejscu szańca typu FS (Feuerschanze) z 1854 roku i należy do drugiego pierścienia obrony Twierdzy Kraków. Poprzecznice dołożono na wale w 1888 roku, a tradytor wzniesiono w 1909 w lewym barku i szyi.
Konstrukcja jest klasyczna dla fortu reditowego. Ziemny wał ma stok omurowany cegłą, wokół biegnie fosa, a w niej dwie kaponiery typu „kocie uszy”. Pośrodku stoi ceglana, jednokondygnacyjna redita na planie podkowy, z tarasem pokrytym ziemią i przedpiersiem, otoczona obszernym dziedzińcem i wałem. W bramie redity zachował się most zwodzony. To jeden z najlepiej zachowanych fortów tego typu.
W XX stuleciu i na początku XXI fort pozostawał własnością wojska i służył jako magazyn. Długo należał do Agencji Mienia Wojskowego i był niedostępny dla publiczności. Od 13 września 2021 roku właścicielem fortu jest Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Z fortem sąsiaduje Park Bronowice, a w 2018 roku miasto przejęło także teren wokół samego fortu, gdzie pojawiły się ławki i kolorowa łąka kwietna.
Ciekawostka
Ulica, przy której stoi fort, była dawniej drogą graniczną między Bronowicami Małymi a Łobzowem. Obecną nazwę nadano jej w 1933 roku od poety związanego z Bronowicami, Lucjana Rydla.