Fort N-1 „Zwierzyniec”
Twierdza Kraków
Fort obrony bliskiej, część wewnętrznej, drugorzędnej pozycji obronnej rdzenia Twierdzy Kraków, zbudowany w latach 1908-1909. Ma konstrukcję ceglano-kamienno-stalobetonową, fosę o stoku spłaszczonym i narys zbliżony do barbakanu; w linii szyi stoi blok schronowo-koszarowy. W latach 1926-1927 adaptowano go na rozgłośnię Polskiego Radia. Jego pozostałości znajdują się przy ul. Malczewskiego.
Historia
Fort N-1 „Zwierzyniec”, zwany też fortem piechoty rdzenia 1, wzniesiono w latach 1908-1909 przy dzisiejszej ulicy Malczewskiego. W tym czasie Austriacy likwidowali dotychczasowy rdzeń Twierdzy Kraków: do 1909 roku rozebrano kurtyny wału oraz bastiony od I do VI, zachowując tylko trzy z nich. Funkcję rdzenia przejęły umocnienia drugiego pierścienia, które zmodernizowano, stawiając tam niewielkie forty piechoty oznaczane literą N (od noyau). Zwierzyniecki fort należy do tej serii - był standardowym dziełem obrony bliskiej, przeznaczonym do obrony wewnętrznej, drugorzędnej pozycji obronnej.
Obiekt miał prostokątny rzut i narys zbliżony do barbakanu, fosę o spłaszczonym stoku oraz blok schronowo-koszarowy w linii szyi. Wzniesiono go z cegły, kamienia i stalobetonu. W latach 1926-1927 przystosowano go na rozgłośnię Polskiego Radia. Osobno warto zapamiętać, że rozgłośnia Polskiego Radia w Krakowie rozpoczęła emisję 15 lutego 1927 roku, jako druga w kraju po Warszawie - nie wiadomo jednak, czy nadawała akurat z tego fortu. Po forcie zostały relikty przy ulicy Malczewskiego.
Ciekawostka
Na Zwierzyńcu, przy ulicy Malczewskiego, stoi 123-metrowy maszt Radiowego Ośrodka Nadawczego Malczewskiego. Położony jest u stóp Góry św. Bronisławy, zwieńczonej Kopcem Kościuszki.