Kościół na Skałce
Krakowskie Kościoły
Pełna nazwa: Bazylika Świętego Michała Archanioła i Świętego Stanisława Biskupa. Bazylika mniejsza rzymskokatolicka w dzielnicy Stare Miasto. Datowanie według Wikidata: 1751 rok. Tytuł bazyliki mniejszej nadaje kościołom papież. Zabytek wpisany do rejestru zabytków. Prowadzony przez: Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika.
Historia
Skałka to niewielkie wzgórze z białego wapienia jurajskiego, położone nad Wisłą niedaleko Wawelu. Tradycja wskazuje je jako miejsce męczeńskiej śmierci św. Stanisława, biskupa krakowskiego, a dziś kościół pełni także funkcję Panteonu Narodowego. O sporze biskupa z królem Bolesławem Szczodrym kroniki mówią różnie. Gall Anonim pisze, że w 1079 roku Stanisław został skazany za zdradę na obcięcie członków i zmarł, co miało nastąpić na Wawelu. Według Wincentego Kadłubka król zabił biskupa własnoręcznie, w kościele na Skałce, w trakcie mszy; ta wersja uchodzi jednak za mało wiarygodną. W 1253 roku Stanisława kanonizowano, a Skałka stała się celem pielgrzymek.
Według podań w tym miejscu stała dawniej pogańska świątynia, a po niej romański kościół św. Michała Archanioła. Gotycką budowlę w XIV wieku postawił Kazimierz Wielki. W XV wieku kościołem zaopiekowali się paulini, sprowadzeni do Krakowa przez Jana Długosza, i pozostają tu do dziś. Barokowa świątynia, którą widzimy obecnie, powstawała w latach 1733-1751. Pierwotny plan przygotował Antoni Müntzer, ale po kilku latach Antonio Solari przeprojektował fasadę i wnętrze. Nowy kościół otrzymał przy konsekracji podwójne wezwanie, św. Michała Archanioła i św. Stanisława Biskupa. Na stopniach przed wejściem wyryto nazwiska darczyńców, dzięki którym możliwa była renowacja z lat 1888-1899.
W podziemiach, według projektu Teofila Żebrawskiego, w latach 1876-1880 urządzono Kryptę Zasłużonych. Pochowano w niej wybitnych twórców polskiej kultury, między innymi Henryka Siemiradzkiego, Stanisława Wyspiańskiego, Jacka Malczewskiego, Karola Szymanowskiego i Czesława Miłosza. Skałkę odwiedził w 1979 roku Jan Paweł II: spotkał się tu z krakowskimi intelektualistami i rozmawiał z młodzieżą.
Ciekawostka
Kawałek na północ od wejścia do kościoła leży sadzawka nazwana imieniem św. Stanisława, określana jako Kropielnica Polski. Według legendy to właśnie tutaj porzucono rozczłonkowane ciało biskupa tuż po jego zabiciu, a pilnowały go orły. Kamienne rzeźby tych ptaków podczas odnowienia sadzawki w latach 1895-1896 zastąpiono metalowymi odlewami.