Kościół pw. Najświętszego Salwatora
Krakowskie Kościoły
Kościół parafialny rzymskokatolicki w dzielnicy Zwierzyniec. Parafia to wspólnota wiernych związana z danym kościołem. Zabytek wpisany do rejestru zabytków.
Historia
Kościół Najświętszego Salwatora stoi na niewielkim wzgórzu, które kończy od wschodu masyw Góry św. Bronisławy, i należy do najstarszych zabytków Krakowa. Od jego wezwania pochodzi nazwa pobliskiego osiedla Salwator. Tradycja głosi, że świątynię wzniesiono na miejscu pogańskiej budowli, a kazania miał tu wygłaszać jeszcze święty Wojciech.
Pierwsza pewna wzmianka pochodzi z Rocznika Kapitulnego Krakowskiego, który pod rokiem 1148 notuje poświęcenie kościoła Salwatora. Przywilej księcia Bolesława Wstydliwego z 1256 roku przypisuje fundację dawnym książętom krakowskim, a Jan Długosz wymienia jako fundatora Piotra Włostowica. Badacze długo spierali się o początki budowli. Późniejsze badania archeologiczne i datowanie radiowęglowe z początku XXI wieku przemawiają za tym, że pierwszy kościół powstał w pierwszej połowie XII wieku. Jego przebudowę wiąże się z przekazaniem świątyni norbertankom ze Zwierzyńca; według Długosza zrobił to w 1183 roku biskup krakowski Gedko. Siostry przeniosły się tu po zniszczeniu swojego klasztoru podczas najazdu mongolskiego w 1241 roku.
Kościół ucierpiał w walkach o Kraków w 1587 roku. Odbudowała go ksieni Dorota Kącka, co potwierdza tablica z 1622 roku, i wtedy dostał wieżę. Po spaleniu przez Szwedów w 1656 roku odbudowano go do 1680 roku staraniem ksieni Anny Zapolskiej. We wnętrzu zachowały się cenne malowidła ścienne z początku XVI wieku, przedstawiające cud rozmnożenia chleba i ukrzyżowanie, oraz romańska kamienna mensa ołtarzowa. Na zewnątrz, od południa, stoi kazalnica z 1605 roku, a wokół kościoła rozciąga się dawny cmentarz.
Ciekawostka
W bocznym ołtarzu wisi obraz Kacpra Kurcza z 1605 roku, przedstawiający ukrzyżowanie. U stóp Chrystusa widać grajka, co wiąże się z miejscową legendą.