Kościół pw. Narodzenia Pańskiego i Świętego Bartłomieja Apostoła
Krakowskie Kościoły
Kościół rzymskokatolicki w dzielnicy Nowa Huta. Datowanie według Wikidata: XV wiek. Zabytek wpisany do rejestru zabytków.
Historia
Drewniany, modrzewiowy kościół w Mogile, w dzielnicy Nowa Huta, stoi przy ulicy Klasztornej 4. Przez wieki służył mieszkańcom Mogiły jako kościół parafialny, aż do 1851 roku. Dziś opiekują się nim cystersi z pobliskiego opactwa.
Świątynię wystawili właśnie cystersi, by móc duszpasterzować wśród miejscowej ludności. W dokumentach pojawia się po raz pierwszy w 1329 roku. Z kolei zachowany w klasztornym archiwum dokument z 2 listopada 1347 roku zapisał, że biskup poświęcił kościół stojący przy bramie klasztoru, razem z ołtarzem i cmentarzem. Rodzina Odrowążów, fundatorów opactwa, wiele dla parafii znaczyła: w 1266 roku biskup Jan Prandota przekazał klasztorowi parafię przy kościele świętego Bartłomieja razem z jej dochodami.
Budynek stanął na nowo w 1466 roku, być może po pożarze. Opat Piotr Hiszberg z Biecza zlecił pracę królewskiemu cieśli i snycerzowi Maciejowi Mączce. Jego podpis, datę i herb Odrowąż widać na gotyckim, ostrołukowym portalu, który zdobią motywy roślinne. Biskup Jan Rzeszowski konsekrował kościół w 1475 roku. Około 1740 roku świątynię gruntownie przebudowano, ale gotycki układ konstrukcji pozostał nietknięty. Nadano jej plan krzyża łacińskiego, dodano boczne kaplice oraz zakrystię z piętrem.
We wnętrzu uwagę zwraca rokokowa polichromia z 1766 roku. Medaliony przedstawiają biskupów, świętych i uczonych kojarzonych z Mogiłą, a obok nich widnieją herby Odrowąż, Radwan i Abdank. Trójbramna dzwonnica powstała w 1752 roku. Kościół uchodzi za najstarszą w Polsce drewnianą świątynię o trzech nawach w układzie halowym i za jeden z cenniejszych polskich zabytków architektury drewnianej.
Ciekawostka
Dawny obraz świętego Bartłomieja z ołtarza głównego przeniesiono do archiwum muzeum diecezjalnego, ponieważ scena jego męczeństwa była tak realistyczna, że wydawała się wiernym zbyt krwawa. Nowy obraz, który wisi w ołtarzu, namalował w latach 20. XX wieku ksiądz Józef Kaczmarczyk.