Kościół pw. Świętego Benedykta
Krakowskie Kościoły
Kościół rzymskokatolicki w dzielnicy Podgórze. Zabytek wpisany do rejestru zabytków.
Historia
Kościół św. Benedykta stoi na Wzgórzu Lasoty w Podgórzu, na skraju skalistego garbu Krzemionek Podgórskich, i uchodzi za najmniejszy kościół w Krakowie. Powstał na miejscu starszej świątyni w kształcie rotundy. Według badań radiowęglowych pierwotną budowlę wzniesiono na początku XI wieku, co prawdopodobnie wiąże się z fundacją Bolesława Chrobrego lub Mieszka II. Nie można jej przypisać benedyktynom z Tyńca, bo ci przybyli do Krakowa dopiero w 1044 roku. Imię św. Benedykta może nawiązywać do pierwszych biskupów krakowskich, którzy prawdopodobnie byli benedyktynami, a także do walki z pogańskimi obrzędami, bo w pobliżu stoi kopiec Kraka. W XII wieku na pozostałościach rotundy wzniesiono nowy kościół.
Najstarsza wzmianka o kościele pochodzi z 1254 roku, a Jan Długosz wspomina o kamiennej świątyni św. Benedykta. Odnowił go w 1589 roku ks. Mikołaj Drozdowski. W 1598 roku patronat przejęli zakonnicy de Saxia od św. Ducha, a od 1605 roku kościół podlegał klasztorowi św. Ducha w Krakowie. Po pierwszym rozbiorze Podgórze oddzieliła od Krakowa granica, ale jeszcze przez 15 lat msze odprawiano dzięki inicjatywie Jędrzeja Hallera, kupca i obywatela Podgórza, który na własny koszt sprowadzał księdza z Krakowa. Po jego śmierci w 1787 roku budowla zaczęła popadać w ruinę.
Na początku lat sześćdziesiątych XIX wieku kościółek groziło zburzenie, bo wojskowe władze Twierdzy Kraków sprzeciwiły się jego remontowi. Tuż obok stał Fort 31 "Benedykt", któremu świątynia ograniczała pole ostrzału. Proboszcz Komperda odwołał się do władz w Wiedniu i uzyskał decyzję, która uratowała zabytek. Wnętrze tworzy niewielka kwadratowa nawa i węższe prezbiterium, zamknięte gotyckim sklepieniem krzyżowym, a dach z gontów zwieńcza sygnaturka z podwójnym krzyżem, godłem duchaków. Od 2014 roku archeolodzy natrafili tu na groby: co najmniej 37 na zewnątrz kościoła i 29 w samym wnętrzu. Przy okazji remontu wewnątrz kościoła powstał rezerwat archeologiczny.
Ciekawostka
Przez długi czas drzwi kościółka otwierały się wyłącznie dwukrotnie w ciągu roku: 11 lipca, na odpust ku czci patrona, i we wtorek po Wielkanocy, gdy odbywała się Rękawka.