Kościół pw. Świętej Agnieszki
Krakowskie Kościoły
Kościół rzymskokatolicki w dzielnicy Stare Miasto. Zabytek wpisany do rejestru zabytków.
Historia
Kościół św. Agnieszki na Stradomiu jest dziś kościołem garnizonowym, ale zaczynał jako świątynia zakonna. W 1459 roku Hińcza z Rogowa, kasztelan sandomierski i administrator żup solnych w Wieliczce, zbudował tu drewniany kościół pod wezwaniem św. Agnieszki i przekazał go zakonnicom żyjącym według reguły św. Franciszka z Asyżu. Trzy pożary zniszczyły drewnianą budowlę doszczętnie, dlatego w 1558 roku na jej miejscu stanęły kościół i klasztor z kamienia i cegły. W święto patronki, 21 stycznia 1561 roku, siostry bernardynki złożyły tu śluby klauzury.
Do potopu szwedzkiego pożary dwukrotnie niszczyły świątynię i dwukrotnie ją odbudowywano. Podczas wojny ze Szwecją spłonęła ponownie. Gdy wojna dobiegła końca, z ocalałych gotyckich murów postawiono nową, barokową budowlę, a jej odbudowę zatwierdziła szlachta województwa krakowskiego 30 czerwca 1658 roku. Obecny kościół wznoszono w latach 1660-1680. Bernardynki mieszkały tu do kasaty zakonu w 1783 roku, a 11 sierpnia 1788 roku przeniosły się do kościoła św. Józefa przy ulicy Poselskiej.
Rozbiory przyniosły obiektowi upadek. W 1801 roku zamieniono go w magazyn, a na początku XX wieku znajdował się w prywatnych rękach i służył jako skład złomu żelaznego. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa zaczęło starania o jego wykupienie w 1906 roku, ale władze austriackie nie sprzyjały temu planowi; udało się dopiero w 1926 roku. Trzy lata później oddano kościół parafii wojskowej, która w 1932 roku przywróciła go do kultu. Podczas II wojny światowej Niemcy oddali go ewangelikom, jednak po wojnie wrócił do prawowitych właścicieli.
Ołtarz główny, zaprojektowany przez Bogdana Tretera w latach 1932-1933, mieści obraz św. Agnieszki z połowy XVII wieku, który należał jeszcze do pierwotnego wyposażenia. Po prawej stronie kościoła, w sarkofagu z czarnego marmuru, pochowano 23 kwietnia 1993 roku prochy generała Józefa Hallera, sprowadzone z Wielkiej Brytanii. Przed świątynią stoi pomnik generała Władysława Sikorskiego, odsłonięty w 1990 roku.
Ciekawostka
Jedna z tablic wotywnych na ścianach kościoła wymienia z nazwiska polskich oficerów zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Ostaszkowie i Miednoje. Zdobi ją wizerunek Matki Boskiej Katyńskiej oraz ziemia z miejsc straceń.