Kościół pw. Świętej Anny
Krakowskie Kościoły
Kościół parafialny rzymskokatolicki w dzielnicy Stare Miasto. Datowanie według Wikidata: 1689 rok. Architekt: Tylman z Gameren. Parafia to wspólnota wiernych związana z danym kościołem. Zabytek wpisany do rejestru zabytków.
Historia
Kościół świętej Anny jest kolegiatą akademicką i jedną z najpiękniejszych barokowych budowli w Polsce. Pierwsza wzmianka o stojącej tu wcześniej, drewnianej świątyni pochodzi z 27 września 1363 roku: Kazimierz Wielki prosił wtedy papieża Urbana V o odpust dla pielgrzymów w rocznicę jej konsekracji. Ten kościół spłonął w 1407 roku, a jeszcze w tym samym roku wzniesiono na jego miejscu murowany, gotycki, z fundacji Władysława Jagiełły. W 1418 roku świątynia znalazła się pod opieką Akademii Krakowskiej. W 1473 roku pochowano w niej profesora tej uczelni, Jana Kantego, a w 1535 roku biskup Piotr Tomicki ogłosił kościół kolegiatą.
Po beatyfikacji Jana Kantego w 1680 roku rosnący kult sprawił, że profesorowie Akademii zapragnęli większego kościoła, który pomieści pielgrzymów odwiedzających jego grób. Stary budynek rozebrano na koszt uczelni w 1689 roku i wtedy też położono kamień węgielny pod nowy. Zaprojektował go Tylman z Gameren. Profesorowie odrzucili jego pierwszy pomysł i wskazali jako wzór rzymski kościół San Andrea della Valle, bo chcieli przyćmić należący wówczas do jezuitów kościół świętych Piotra i Pawła. Od 1692 roku budowę nadzorował ksiądz Sebastian Jan Piskorski, proboszcz i profesor Akademii, a w 1703 roku kościół konsekrował biskup Kazimierz Łubieński.
Fasadę zaprojektowano tak, by najlepiej prezentowała się w ukośnym widoku z wąskiej uliczki Świętej Anny. W czasie budowy nie było jeszcze Plant, a ulicę zamykały mury obronne. Wnętrze jest jednonawowe, z kaplicami bocznymi i transeptem, a jego bogaty wystrój i ołtarze zaprojektował i wykonał Baltazar Fontana. W ołtarzu głównym znajduje się obraz świętej Anny Samotrzeć pędzla Jerzego Siemiginowskiego. W prawym ramieniu transeptu stoi konfesja świętego Jana Kantego, kanonizowanego w 1767 roku patrona Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Do kościoła często zaglądał biskup Karol Wojtyła, późniejszy Jan Paweł II. Odprawiał tu msze, wygłaszał rekolekcje, spowiadał i spotykał się ze studentami. W grudniu 1960 roku wygłosił kazania dla narzeczonych, a jako papież odwiedził kolegiatę 8 czerwca 1997 roku.
Ciekawostka
Na filarach nawy namalowano dwunastu apostołów, ale podpisano ich nie imionami, lecz nazwami kamieni szlachetnych: Piotr to jaspis, Paweł szafir, Jan sardonyks, a Bartłomiej topaz. Pomysł nawiązuje do dwunastu warstw Świętego Miasta z Apokalipsy świętego Jana, a umieszczenie apostołów na filarach ma pokazywać, że są filarami Kościoła.