Kościół św. Piotra i Pawła
Krakowskie Kościoły
Pierwszy kościół barokowy w Polsce.
Historia
Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła przy ulicy Grodzkiej to pierwsza budowla barokowa w Krakowie. Ufundował go dla jezuitów król Zygmunt III Waza, a budowę rozpoczęto w 1597 roku. Plany wykonał prawdopodobnie Giovanni de Rosis, projekt realizował najpierw Józef Brizio, a potem modyfikował go Giovanni Maria Bernardoni. Ostateczny kształt nadał kościołowi w latach 1610-1619 Giovanni Trevano, autor fasady, kopuły i wystroju wnętrza. Konsekrowano go 8 lipca 1635 roku.
Gdy w 1773 roku skasowano zakon jezuitów, świątynia trafiła pod zarząd Komisji Edukacji Narodowej, która przekazała ją uniwersytetowi, a w 1786 roku cystersom z Mogiły. W latach 1809-1815 służyła jako cerkiew prawosławna. Od 1830 roku mieści parafię Wszystkich Świętych, przeniesioną tu z dawnego kościoła Wszystkich Świętych.
Dwukondygnacyjna fasada z dolomitu przypomina rzymski kościół projektu Carla Maderny, ale są w niej też echa Il Gesù. W niszach stoją posągi świętych jezuickich, a fasadę wieńczy herb fundatora. Plac przed kościołem otacza ogrodzenie z rzeźbami apostołów, zaprojektowane przez Kacpra Bażankę; dziś stoją tam współczesne kopie, bo kwaśne deszcze wymyły twarze rzeźb z 1722 roku. Wnętrze zdobią stiuki wykonane przez kilka warsztatów, a oświetlenie podporządkowano teatralności barokowej liturgii. W podziemiach spoczywają m.in. ks. Piotr Skarga i biskup Andrzej Trzebicki, a od 2010 roku trwają prace nad Panteonem Narodowym, w którym pochowano między innymi Sławomira Mrożka, Adama Zagajewskiego i Krzysztofa Pendereckiego.
Ciekawostka
W kościele zawieszone jest najdłuższe w Polsce wahadło Foucaulta, mierzące 46,5 m. Z kolei w 1638 roku jezuici założyli tu największą w ówczesnej Polsce kapelę muzyczną, w której śpiewało od 80 do 100 osób.